Transwielkopolska Trasa Rowerowa to jeden z najdłuższych szlaków rowerowych w regionie, a jej południowy odcinek prowadzi między innymi przez Środę Wielkopolską. Łącznie liczy 280 kilometrów i ciągnie się od Poznania aż do Siemianic, przecinając całe województwo. W przeciwieństwie do północnej części, która obfituje w jeziora i lasy, tutaj dominują otwarte przestrzenie, pola uprawne i zabytki architektury.
Dla rowerzystów szukających dobrze oznakowanego szlaku bez ekstremalnych wyzwań to sensowna propozycja. Można przejechać krótszy fragment albo zaplanować kilkudniową wyprawę przez pół Wielkopolski.
- malownicze pola i łagodne pagórki
- ciekawe zabytki architektury
- dobrze oznakowany szlak
- możliwość dłuższej wyprawy
- różnorodność krajobrazów i przyrody
Przebieg trasy przez Środę Wielkopolską i okolice
Na teren powiatu średzkiego wjeżdża się za Kromolicami, a następnie szlak prowadzi przez Januszewo i Jarosławiec. Do samej Środy Wielkopolskiej dociera się ulicą Kosynierów. W mieście trasa wiedzie ulicą Kilińskiego, omijając lekko centrum od strony obwodnicy starego miasta. Z Środy wyjeżdża się ulicą Dąbrowskiego, później Harcerską, kierując się w stronę Olszewa.
Przez powiat średzki przebiega nieco ponad 22 kilometry trasy. To stosunkowo krótki fragment, ale prowadzi przez kilka miejscowości wartych uwagi. Po opuszczeniu Środy Wielkopolskiej szlak wiedzie przez Olszewo, Szlachcin z zespołem pałacowo-dworskim z początku XIX wieku, Brzezie, aż do Winnej Góry.
Dalej trasa zmierza w kierunku Miłosławia i Żerkowsko-Czeszewskiego Parku Krajobrazowego. Dla tych, którzy mają więcej czasu, warto kontynuować jazdę aż do Jarocina czy Pleszewa.
Co wyróżnia południowy odcinek TTR
Krajobraz tutaj różni się od typowych szlaków rowerowych w Wielkopolsce. Zamiast gęstych lasów i jezior – bezkresne pola, łagodne pagórki i rozproszone wsie. To teren dla tych, którzy lubią otwartą przestrzeń i szerokie widoki. Są też podjazdy, zwłaszcza w okolicach Żerkowa czy pod Kobylą Górę, najwyższe wzniesienie regionu.
Trasa w większości prowadzi drogami asfaltowymi, choć zdarzają się odcinki gruntowe. Stan nawierzchni bywa różny – za Kromolicami trafia się na dziurawą asfaltową drogę, która poprawia się dopiero za Januszewem. Między Turskiem a Gołuchowem oraz Antoninem a Ostrzeszowem pojawiają się piaszczyste fragmenty, wymagające nieco więcej wysiłku.
Transwielkopolska Trasa Rowerowa powstała jako kontynuacja północnego odcinka szlaku. Południowa część została zaprojektowana tak, by połączyć najważniejsze zabytki i miejsca historyczne regionu, tworząc alternatywę dla bardziej leśnych tras północy Wielkopolski.
Atrakcje przy trasie w okolicy Środy Wielkopolskiej
Sama Środa Wielkopolska ma co pokazać. Późnogotycki kościół kolegiacki Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej z pierwszej połowy XV wieku to trójnawowa świątynia, którą widać z daleka. W okolicy znajdują się też rozlewiska Średzkiej Strugi – obszar chronionego krajobrazu między linią kolejową a obwodnicą, gdzie można zaobserwować około 30 gatunków ptactwa wodnego. Dla miłośników kolei ciekawostką jest dworzec kolejki wąskotorowej na linii Środa Wielkopolska – Zaniemyśl.
Przed dotarciem do miasta warto zatrzymać się w Koszutach, gdzie działa Muzeum Ziemi Średzkiej w modrzewiowym dworku ziemiańskim z XVIII wieku. Jeszcze wcześniej, w Tulcach, stoi późnoromański kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny z pierwszej połowy XIII wieku z drewnianą dzwonnicą.
Prawdziwą perełką jest jednak Winna Góra, położona już za Środą. Zespół pałacowo-parkowy robi wrażenie swoją lokalizacją i historią. To jeden z majątków nadanych generałowi Janowi Henrykowi Dąbrowskiemu przez Napoleona. Dziś w neoklasycystycznym pałacu mieści się muzeum poświęcone pamięci generała. Miejsce warte dłuższego postoju.
Oznakowanie i nawigacja
Szlak oznaczony jest zgodnie ze standardami PTTK – zielonym kolorem kierunku, czarnym symbolem roweru na białym tle. Znaki mają wymiary 20 na 20 centymetrów i są umieszczone w widocznych miejscach. Na bezleśnych terenach trzeba ich szukać na przydrożnych kamieniach lub słupkach, ale generalnie nie powinno być problemu z orientacją.
W terenie trasa oznaczona jest skrótem TTR. Nawet początkujący rowerzyści nie powinni mieć wątpliwości co do przebiegu. Oczywiście, jak na każdym długim szlaku, zdarzają się miejsca, gdzie trzeba uważniej wypatrywać oznaczeń, ale to raczej wyjątki.
Właściwy początek południowego odcinka Transwielkopolskiej Trasy Rowerowej znajduje się w Poznaniu, u zbiegu ulic Majakowskiego i Jana Pawła II, przy południowo-zachodnim brzegu jeziora Maltańskiego. Stamtąd do Środy Wielkopolskiej jest około 30 kilometrów.
Dla kogo jest ta trasa
Transwielkopolska to propozycja dla rowerzystów turystycznych, którzy cenią sobie dobrze oznakowane szlaki i możliwość zwiedzania po drodze. Nie jest to trasa typowo sportowa – raczej krajoznawcza. Nadaje się zarówno dla rodzin z dziećmi (zwłaszcza krótsze odcinki), jak i dla osób planujących wielodniową wyprawę.
Trudność jest umiarkowana. Większość drogi to asfalt, łatwo przejezdny nawet na rowerach trekkingowych. Piaszczyste fragmenty i podjazdy wymagają nieco lepszej kondycji, ale nie są nie do przejechania. Warto mieć przy sobie mapę lub GPS – choć oznakowanie jest dobre, zawsze może się przydać.
Miłośnicy historii i architektury znajdą tu wiele do zobaczenia. Pałace, dwory, zabytkowe kościoły – to wszystko jest wplecione w trasę. Dla obserwatorów przyrody ciekawe będą rozlewiska Średzkiej Strugi czy tereny Żerkowsko-Czeszewskiego Parku Krajobrazowego.
Praktyczne informacje
Sama trasa jest bezpłatna – to publiczny szlak rowerowy. Koszty mogą się pojawić przy zwiedzaniu konkretnych obiektów, takich jak muzea czy pałace. Muzeum w Winnej Górze ma własny cennik i godziny otwarcia, warto sprawdzić je przed wizytą.
Odcinek przez powiat średzki (22,2 km) można przejechać w 2-3 godziny, w zależności od tempa i liczby postojów. Jeśli planuje się zwiedzanie Środy Wielkopolskiej i Winnej Góry, lepiej zarezerwować pół dnia. Cała trasa z Poznania do Siemianic to kilka dni jazdy – zazwyczaj rozkłada się ją na 3-5 etapów.
Dojazd do punktu startowego w Środzie Wielkopolskiej jest prosty – miasto leży przy drodze krajowej nr 11 i ma połączenie kolejowe z Poznaniem. Można dojechać pociągiem z rowerem i rozpocząć wycieczkę w dowolnym miejscu trasy.
Najlepszy czas na przejazd to od kwietnia do października, kiedy drogi są suche i pogoda sprzyja rowerowym wyjazdom. W okolicy Środy Wielkopolskiej są punkty gastronomiczne i noclegi, więc nie ma problemu z zaopatrzeniem czy odpoczynkiem.
Warto zabrać ze sobą podstawowy zestaw naprawczy do roweru – choć trasa prowadzi przez miejscowości, na niektórych odcinkach może być trudno o szybką pomoc. Woda i przekąski również się przydadzą, zwłaszcza na bardziej odludnych fragmentach między wsiami.